Yatağa Bağımlı Hastalarda Bası Yaraları ve Neden Olan Faktörler

Hasta bireylerde sürekli aynı pozisyonda kalmak, sadece can sıkıntısına neden olmamakta, sağlık açısından da sıkıntılı durumların oluşmasına ortam hazırlamaktadır. Sürekli aynı pozisyonda kalmak durumunda olan yatağa ya da sandalyeye bağımlı olan kişilerde, vücut ağırlığı hep aynı noktalara basınç uygulamaktadır. Hep aynı noktaya basınç uygulanması sonucunda, buralarda yer alan deri ve deri altı dokular zarar görmektedir. Aynı zamanda kan dolaşımı ve o noktada yer alan dokuların beslenmeleri bozulmaktadır. Sonuçta ise, halk arasında yatak yarası olarak adlandırılan bası yaraları ortaya çıkmaktadır.

Tıbbi literatürde yer alan dekübitüs ülseri, iskemik ülser, basınç ülseri terimleri de, bası yaralarını ifade etmek için kullanılmaktadır. Hangi şekilde adlandırılırsa adlandırılsın bası yaraları, vücudun bir bölgesine basınç uygulanması sonucu oluşmaktadır. Bu basınç oluşumu engellenmezse zaman içinde ülserleşen yaralar ortaya çıkacaktır.

Bası yaraları daha çok, yatağa bağımlı hastalarda, omurilik yaralanması olan hastalarda ve yaşlılarla gelişen yaralar olmakla birlikte, tekerlekli sandalye kullanmak zorunda olan hastalarda görülebilmektedir. Yatış veya oturuş pozisyonuna göre, bası yaralarının oluştuğu bölgeler, değişiklik göstermektedir. Hastanın yüz üstü yattığı pozisyonda en çok dizler ve göğüs duvarında bası yaraları ortaya çıkarken, sırt üstü yatma pozisyonunda kuyruk sokumu, kalça, topuk ve baş bölgesinde yaraların daha çok oluştuğu görülmektedir. Kalça kemiği üzerinde basınç uygulanmasına neden olan oturma pozisyonunda da, kalça kemiği üzerindeki deri ve deri altı dokuları hasar görmekte ve bası yaraları meydana gelmektedir.  Yapılan araştırmalar bası yaralarının % 95 sıklıkla vücudun alt bölgesinde oluştuğunu göstermektedir.

Hasta bakıcı kişi, bası yaralarının oluşmaması için çeşitli önlemler almalıdır. Bu önlemlerden ilki, hastanın yatış pozisyonunun bir ya da iki saat aralıklarla değiştirilmesidir. İkinci önlem, besleyici yağlar ve cilde uygun nemlendiricilerle basınç uygulanan bölgeye masaj yapmak şeklindedir. Ayrıca yatan veya oturan hastanın hem hijyeni hem de deriyi beslemek ve hücre yenilenmesini desteklemek için, cildi koruyucu özelliği olan ürünler kullanılmalıdır. Cildi besleyici bu ürünleri hasta bakıcı kişiye sağlamak, hastanın ya da hasta yakınının sorumluluğundadır.

Hasta bakıcısı kişinin alacağı bu önlemler dışında, hekimlerin önereceği protein değeri ve kalorisi yüksek damar yolundan verilen solüsyon formundaki vitaminler de bası yaralarının oluşmasını önlemede kullanılmaktadır.

Bir önceki yazımız olan Yaşlılar için Güvenlik Rehberi başlıklı makalemizde evde hasta bakımı, evde yaşlı bakımı ve güvenlik rehberi hakkında bilgiler verilmektedir.