Yaşlılarda Beslenme

Yaşlılıkta en dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi beslenmedir. Eğer beslenmeye dikkat edilmezse pek çok sağlık sorunu doğabilir. Yaşlılık, bedensel fonksiyonların azalmaya başladığı ve hücrelerin kendilerini yenileyemedikleri, dolayısıyla güç ve takat kaybının yaşandığı bir evredir. Yaşlılarda beslenme bu yüzden önemli olup gerekli beslenme olmadığında yaşlılığın getirdiği olumsuz durumlar daha fazla artacaktır.

Yaşlılarda beslenme ile olumsuz etmenlerden ilki yemeğin malzemelerini temin edememek, yemeğin hazırlanmasına imkân vermeyen fiziksel şartlar ve bunlara yardımcı olacak kişilerin yokluğudur. Tabii besinlerin kullanılmasını azaltan ilaçlar ve hastalıklar da beslenme ile olumsuz etkiler yaratırlar. Her ne kadar yaşlılıkta fiziksel olarak hareket azlığı görülse ve bunu takiben enerji azlığı yaşansa da gündelik yaşamı sürdürmek için temel enerjiye ihtiyaç duyulur. Bunun için enerji değerleri erkekler için 2300 kcal/gün ve kadınlar için 1900 kc al/gün şeklindedir. Enerji yoksunluğu halsizliği tetikleyeceği için zayıflık da ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Enerji kazanımında günlük enerjinin %1,2-15’i proteinlerden, % 25-30’u yağlardan ve  % 56-60’ı karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Özellikle kemik erimesi veya kemiklerle ilgili sorunlar için protein alımı çoğaltılmalıdır. Süt, yoğurt ve peynir gibi gıdalar bu proteini sağlamakta yardımcı olacaklardır. Yağ tüketimi ise organik olmaya dikkat edilmeli, damar tıkanıklığı gibi sorunlara sebep olmaması için doymamış yağ asitlerinden uzak durmak gerekir. Sindirim sisteminin düzenli çalışması için posalı meyve sularının yanı sıra kuruyemiş, tahıl ürünleri ve bol su tüketimi önemlidir. Sıvı olarak alkollü ya da gazlı içeceklerden kaçınılmalı, günde en az 8-9 bardak sıvı tüketilmelidir. Yaşlılıkta kendini belli eden vitamin eksikliği ile meyve-sebze tüketimi yanı sıra vitamin haplarından da sağlanabilir, akut ve kronik hastalıkları önlemek için kullanımına dikkat edilmelidir. Özellikle eve bağımlı yaşlılarda D vitamini eksikliği yaygın olarak görülmekte ve buna mukabil beyin, hafıza ve kas gibi uzuvlarda sorunlara sebep olabilmektedir. Balık ve ürünlerinin tüketilmesi D vitaminini fazlasıyla sağlayacaktır. Yaşlılarda beslenme sorunlarından diğeri de kalsiyum, fosfor ve demir eksikliğidir. Vücut yapısının korunması, iskelette oluşacak ağrıların giderilmesi ve başta karaciğer, böbrek, kanın pıhtılaşması gibi konularda düzenleyici görev görmektedirler. Yine sabit oranda et tüketimi, yeşil yapraklı sebzeler ve kuruyemiş ile bu besinler vücuda alınmalıdır.

Dikkat edilecek bir diğer husus yaşlıların öğünleri aksatması, iştahsızlık, isteksizlik, yemek hazırlamak için fiziksel şartlardan yoksun olunması, dişlerinde oluşan sorunlar gibi etmenlerle beslenmenin göz ardı edilmemesi veya geçiştirilmemesidir. Konuya özen gösterecek bakıcının veya çevresindekilerin gerekirse bir diyetiysen yardımıyla gündelik öğün programı hazırlaması tavsiye olunur.

Bir önceki yazımız olan Yaşlı Bakımı Bölümü başlıklı makalemizde evde hasta bakımı, evde yaşlı bakımı ve hasta bakıcı hakkında bilgiler verilmektedir.